Niektórzy z Was wiedzą, a niektórzy nie wiedzą, że od ponad 30 lat (znacznie wcześniej niż stało się to modne) jestem na diecie wysokotłuszczowej. Zaczynałem od diety Kwaśniewskiego, ale bardzo szybko uzupełniłem ją o większą niż sugerowana przez pana doktora, ilość białek. Zrobiłem to po 3 latach bycia wegetarianinem i był to chyba strzał w dziesiątkę, po na siłę bilansowanym wegetarianizmie.
Nigdy nikogo nie zachęcałem specjalnie do żywienia się w wybrany przeze mnie sposób. Ale może jednak warto.
27 sierpnia 2026 roku w czasopiśmie naukowym „Cell Metabolism”, opublikowano ciekawe badanie “Wpływ zawartości makroskładników odżywczych w diecie na odpowiedź kardiometaboliczną na utratę wagi: randomizowane badanie kliniczne“. Zostało ono przeprowadzone przez zespół pod kierownictwem dr. Maxa Petersena.
Wnioski z badania są dość ciekawe, aczkolwiek należy wziąć pod uwagę ograniczenia naukowo-metodologiczne, które dotykają tych badań, o czym wspomnę na końcu.
W podsumowaniu możemy przeczytać, iż wpływ zawartości makroskładników odżywczych w diecie na kardiometaboliczne skutki utraty wagi u osób z metabolicznie niezdrową otyłością (stan przedcukrzycowy i stłuszczenie wątroby) ma istotne implikacje kliniczne. Oceniono kardiometaboliczne skutki umiarkowanej (∼10%) utraty wagi wywołanej trzema popularnymi dietami o wyraźnie różnym składzie makroskładników odżywczych (ketogenna o bardzo niskiej zawartości węglowodanów, śródziemnomorska i roślinna o bardzo niskiej zawartości tłuszczu). Utrata masy ciała zwiększyła wrażliwość mięśni na insulinę o ∼50% we wszystkich grupach, ale spowodowała dwu- do trzykrotnie większy wzrost wrażliwości wątroby na insulinę w grupie o bardzo niskiej zawartości węglowodanów niż w pozostałych grupach. Zawartość trójglicerydów wewnątrzwątrobowych, lipogeneza wątrobowa de novo, hemoglobina glikowana oraz 24-godzinne seryjne stężenie glukozy i insuliny w osoczu zmniejszyły się najbardziej w grupie o bardzo niskiej zawartości węglowodanów. Nie stwierdzono różnic pomiędzy grupami pod względem stężenia cholesterolu LDL, apolipoproteiny B ani 24-godzinnego stężenia trójglicerydów w osoczu. Wyniki te pokazują, że dieta bardzo niskowęglowodanowa ma większe korzyści kardiometaboliczne, szczególnie w zakresie funkcji metabolicznych wątroby, niż odpowiadająca jej 10% utrata masy ciała wywołana dietą śródziemnomorską lub bardzo niskotłuszczową u osób z metabolicznie niezdrową otyłością.
Podsumowując:
- Zawartość makroskładników odżywczych w diecie wpływa na korzyści kardiometaboliczne wynikające z utraty wagi
- Utrata masy ciała dzięki diecie ketogenicznej zmniejsza ilość tłuszczu w wątrobie bardziej niż w przypadku diet wysokowęglowodanowych
- Dieta ketogeniczna poprawia metabolizm wątroby bardziej niż diety wysokowęglowodanowe
| Parametr / Zjawisko | Dane podane w tekście | Faktyczne wyniki badania z 2026 roku |
| Uczestnicy i cel | 42 pacjentów, utrata ~11 kg (10% masy ciała) | W badaniu wzięły udział 42 osoby z otyłością, stanem przedcukrzycowym i stłuszczeniem wątroby. Plan ułożono tak, by każdy uczestnik schudł ok. 10% masy ciała. |
| Metodologia | Zamknięty eksperyment, klamra euglikemiczna | Badacze bezpośrednio dostarczali uczestnikom 100% posiłków, co czyni to badanie wysoce kontrolowanym. Pomiary wykonywano za pomocą klamry euglikemicznej. |
| Porównywane diety | Ketogeniczna, śródziemnomorska, bardzo niskotłuszczowa roślinna | Uczestników podzielono na trzy grupy: dieta keto (73% kalorii z tłuszczu), śródziemnomorska (35% tłuszczu) i roślinna (15% tłuszczu). |
| Wrażliwość mięśni na insulinę | Wzrost we wszystkich grupach o ok. 50% | Zanotowano praktycznie taki sam wzrost (około 50%) we wszystkich trzech grupach niezależnie od makroskładników. |
| Wpływ na stłuszczenie wątroby | W grupie keto spadek o 67% | W grupie keto stłuszczenie spadło średnio o 67%, podczas gdy na obu pozostałych dietach o 45%. |
| Wrażliwość wątroby na insulinę | Wzrost 2- do 3-krotnie większy na keto | Nastąpiła poprawa we wszystkich grupach, ale w grupie ketogenicznej wynik ten był od 2 do 3 razy wyższy. |
| Dobowy poziom insuliny | Spadek o 74% na keto | Ekspozycja na insulinę we krwi z całego dnia spadła o 74% w grupie keto (wobec 44% na diecie śródziemnomorskiej i 27% na roślinnej). |
| Remisja stanu przedcukrzycowego | 50% keto, 29% śródziemnomorska, 7% roślinna | Kryteriów stanu przedcukrzycowego przestało spełniać dokładnie 50% badanych na diecie keto, 29% na śródziemnomorskiej i zaledwie 7% na diecie roślinnej. |
| Cholesterol i lipoproteiny | Brak wzrostu LDL i apolipoproteiny B | Mimo bardzo wysokiego spożycia tłuszczu w grupie keto, uczestnicy nie zanotowali pogorszenia parametrów LDL ani apolipoproteiny B. Poprawiły się za to ogólne parametry sercowo-naczyniowe. |
Choć badanie to (tzw. kontrolowane badanie żywieniowe) uchodzi za „złoty standard” w dietetyce ze względu na rygorystyczne metody pomiarowe, miało ono swoje istotne, wspomniane wcześniej ograniczenia.
Najważniejsze z nich to:
- Bardzo mała próba badawcza: W eksperymencie wzięły udział zaledwie 42 osoby, co po podziale na trzy diety daje około 14 uczestników na grupę. Z tak małej grupy wyciąganie ostatecznych, szerokich wniosków populacyjnych jest ryzykowne.
- Nierealistyczne warunki codziennego życia: Uczestnicy otrzymywali 100% gotowych, precyzyjnie zbilansowanych posiłków pod same drzwi. Choć pozwala to naukowcom idealnie kontrolować makroskładniki, całkowicie eliminuje czynnik ludzki (zakupy, gotowanie, wyjścia do restauracji, podjadanie). W realnym świecie utrzymanie tak rygorystycznej diety ketogenicznej jest statystycznie bardzo trudne na dłuższą metę.
- Krótki czas trwania (tylko faza redukcji): Eksperyment obejmował wyłącznie aktywny proces chudnięcia (do momentu utraty 10% masy ciała). Badanie nie sprawdzało, co działo się z ciałami pacjentów po pół roku, roku czy dwóch latach oraz ilu z nich utrzymało nową wagę (efekt jojo).
- Zamaskowanie wpływu tłuszczów nasyconych na lipidy: Fakt, że u osób na diecie keto cholesterol LDL i apolipoproteina B nie wzrosły, najprawdopodobniej wynikał z samego faktu redukcji tkanki tłuszczowej. Aktywne chudnięcie silnie obniża stężenie lipidów we krwi. Literatura medyczna pokazuje, że kiedy waga na diecie ketogenicznej się stabilizuje (faza utrzymania wagi), wysoka podaż tłuszczów nasyconych bardzo często powoduje zauważalny wzrost cholesterolu LDL.
- Wąska, specyficzna grupa docelowa: Wszyscy badani cierpieli na otyłość, mieli potwierdzony stan przedcukrzycowy i stłuszczenie wątroby. Wyników tych nie można przenosić na osoby zdrowe, sportowców czy pacjentów z innym profilem chorobowym (np. z chorobami nerek).
Eksperyment ten udowadnia, że dieta ketogeniczna jest niezwykle skuteczną „terapią uderzeniową” w odwracaniu stłuszczenia wątroby i insulinooporności, jednak ze względu na powyższe ograniczenia nie daje odpowiedzi na to, czy jest to optymalny i bezpieczny model żywienia na całe życie.